ความเป็นมา องค์ประกอบ และบทบาทหน้าที่คณะกรรมการธรรมาภิบาลจังหวัด
- เขียนโดย Super User
- หมวด: ก.ธ.จ.
- ฮิต: 16386
ความเป็นมา องค์ประกอบ และบทบาทหน้าที่ ของคณะกรรมการธรรมาภิบาลจังหวัดพิจิตร
ความเป็นมา
พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน (ฉบับที่ ๗) พ.ศ. ๒๕๕๐
มาตรา ๑๑ ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นมาตรา ๕๕/๑ แห่งพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. ๒๕๓๔ “มาตรา ๕๕/๑ ในจังหวัดหนึ่งนอกจากกรุงเทพมหานคร ให้มีคณะกรรมการธรรมาภิบาลจังหวัดคณะหนึ่งเรียกโดยย่อว่า ก.ธ.จ. ทำหน้าที่สอดส่องและเสนอแนะ การปฏิบัติภารกิจของหน่วยงานของรัฐในจังหวัด ให้ใช้วิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี และเป็นไปตามหลักการที่กำหนดไว้ในมาตรา ๓/๑” คณะกรรมการธรรมภิบาลจังหวัด ประกอบด้วย ผู้ตรวจราชการสำนักนายกรัฐมนตรี ซึ่งมีเขตอำนาจในจังหวัดเป็นประธาน ผู้แทนภาคประชาสังคม ผู้แทนสมาชิกสภาท้องถิ่นที่ไม่ได้ดำรงตำแหน่งผู้บริหาร และผู้แทนภาคธุรกิจเอกชนเป็นกรรมการ ทั้งนี้ จำนวน วิธีการสรรหา และการปฏิบัติหน้าที่ของ ก.ธ.จ. ให้เป็นไปตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี
อำนาจหน้าที่ ก.ธ.จ.
“ก.ธ.จ.” ทำหน้าที่สอดส่องและเสนอแนะการปฏิบัติภารกิจของหน่วยงานของรัฐและเจ้าหน้าที่ของรัฐในจังหวัดใช้วิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี และเป็นไปตามหลักการที่กำหนดไว้ในมาตรา ๓/๑ในกรณีที่ ก.ธ.จ.พบว่ามีการละเลย ไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย ระเบียบ หรือข้อบังคับ หรือมีกรณีที่เป็นการทุจริต ให้เป็นหน้าที่ของ ก.ธ.จ.ที่ต้องแจ้งให้ผู้ว่าราชการจังหวัด หัวหน้าส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ หรือหน่วยงานอื่นของรัฐที่เกี่ยวข้อง แล้วแต่กรณี เพื่อดำเนินการตามอำนาจหน้าที่ต่อไป
มาตรา ๓/๑ การบริหารราชการตามพระราชบัญญัตินี้ต้องเป็นไปเพื่อประโยชน์สุขของประชาชน เกิดผลสัมฤทธิ์ต่อภารกิจของรัฐ ความมีประสิทธิภาพ ความคุ้มค่าในเชิงภารกิจแห่งรัฐ การลดขั้นตอนการปฏิบัติงาน การลดภารกิจและยุบเลิกหน่วยงานที่ไม่จำเป็น การกระจายภารกิจและทรัพยากรให้แก่ท้องถิ่น การกระจายอำนาจตัดสินใจ การอำนวยความสะดวกและการตอบสนองความต้องการของประชาชน ทั้งนี้ โดยมีผู้รับผิดชอบต่อผลของงานการจัดสรรงบประมาณ และการบรรจุแต่งตั้งบุคคลเข้าดำรงตำแหน่งหรือปฏิบัติหน้าที่ต้องคำนึงถึงหลักการตามวรรคหนึ่งในการปฏิบัติหน้าที่ของส่วนราชการต้องใช้วิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี โดยเฉพาะอย่างยิ่งให้คำนึงถึงความรับผิดชอบของผู้ปฏิบัติงาน การมีส่วนร่วมของประชาชน การเปิดเผยข้อมูล การติดตามตรวจสอบและประเมินผลการปฏิบัติงาน ทั้งนี้ ตามความเหมาะสมของแต่ละภารกิจ
พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี พ.ศ. ๒๕๔๖
การบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี ได้แก่ การบริหารราชการเพื่อบรรลุเป้าหมาย :
- เกิดประโยชน์สุขของประชาชน
- เกิดผลสัมฤทธิ์ต่อภารกิจของรัฐ
- ความมีประสิทธิภาพและเกิดความคุ้มค่าในเชิงภารกิจแห่งรัฐ
- การไม่มีขั้นตอนการปฏิบัติงานเกินความจำเป็น
- มีการปรับปรุงภารกิจของส่วนราชการให้ทันต่อสถานการณ์
- ประชาชนได้รับการอำนวยความสะดวกและได้รับการตอบสนองความต้องการ
- มีการประเมินผลการปฏิบัติราชการอย่างสม่ำเสมอ
- การบริหารราชการเพื่อประโยชน์สุขของประชาชน หมายถึง การปฏิบัติราชการที่มีเป้าหมายเพื่อให้เกิดความผาสุก และความเป็นอยู่ที่ดีของประชาชน ความสงบและความปลอดภัยของสังคมส่วนรวม ตลอดจนประโยชน์สุขของประเทศโดยถือประชาชนเป็นศูนย์กลางที่จะได้รับการบริการจากรัฐซึ่งจะต้องมีแนวทางการบริหารราชการ ดังนี้
- ภารกิจสอดคล้องกับแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ และนโยบายของคณะรัฐมนตรีที่แถลงต่อสภา
- ปฏิบัติโดยซื่อสัตย์สุจริต ตรวจสอบได้ มุ่งผลประโยชน์สุขประชาชนทั้งในระดับ ประเทศและท้องถิ่น
- มีการศึกษาวิเคราะห์ผลดี และผลเสียครบถ้วน ก่อนเริ่มดำเนินการ
- ภารกิจที่จะมีผลกระทบต่อประชาชนต้องรับฟังความคิดเห็น
- ต้องคอยรับฟังความคิดเห็นและความพึงพอใจของสังคมเพื่อปรับปรุงงาน
- มีปัญหาอุปสรรคต้องแก้ไขโดยเร็ว
- กรณีเป็นปัญหาจากส่วนราชการอื่นหรือระเบียบที่ออกโดยหน่วยอื่น ต้องแจ้งหน่วยงานนั้นให้แก้ไขโดยเร็ว และแจ้ง ก.พ.ร.ทราบ
- การบริหารราชการเพื่อให้เกิดผลสัมฤทธิ์
- ต้องจัดทำแผนปฏิบัติการไว้ล่วงหน้า ก่อนที่จะทำภารกิจใด
- แผนปฏิบัติการต้องมีรายละเอียด
- ขั้นตอน ระยะเวลา และงบประมาณ
- เป้าหมายของภารกิจ
- ผลสัมฤทธิ์ของภารกิจ
- ตัวชี้วัดความสำเร็จของภารกิจ
- ต้องมีภารกิจติดตามประเมินผลการปฏิบัติตามแผน
- ถ้างานมีผลกระทบต่อประชาชนต้องแก้หรือบรรเทาผลนั้น หรือเปลี่ยนแผน
- งานที่เกี่ยวข้องหลายหน่วยงานต้องกำหนดแนวทางปฏิบัติราชการเพื่อให้เกิดการบริหารแบบบูรณาการร่วมกัน
- ต้องพัฒนาความรู้ความสามารถขององค์กร ให้มีลักษณะเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ มีระบบประมวลผลความรู้ด้านต่างๆ เพื่อนำมาประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับสถานการณ์
- ส่วนราชการต้องจัดทำแผนปฏิบัติราชการสี่ปี และแผนปฏิบัติราชการประจำปี ให้สอดคล้องกับแผนบริหารราชการแผ่นดิน (ซึ่งต้องสอดคล้องกับแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐตามรัฐธรรมนูญ)
- ส่วนราชการต้องจัดทำรายงานแสดงผลสัมฤทธิ์ของแผนฯ เสนอต่อ ค.ร.ม.ทุกสิ้นปีงบประมาณ
- การปฏิบัติภารกิจใดหากต้องได้รับอนุญาต อนุมัติ หรือเห็นชอบจากส่วนราชการอื่น ส่วนราชการที่มีอำนาจต้องแจ้งผลให้หน่วยงานที่แจ้งภายในสิบห้าวัน หากมีระเบียบหรือกฎหมายให้สามารถดำเนินการเกินสิบห้าวัน ต้องประกาศแจ้งให้หน่วยงานอื่นทราบด้วย
- กรณีไม่ได้ดำเนินการให้แล้วเสร็จในเวลา หากเกิดความเสียหายให้ถือว่าข้าราชการที่เกี่ยวข้องและหัวหน้าส่วนราชการนั้นประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง
- สศช./สงป.ประเมินความคุ้มค่า : ประโยชน์หรือผลเสียทางสังคมและประโยชน์หรือผลเสียอื่นในการปฏิบัติภารกิจของรัฐเพื่อรายงานคณะรัฐมนตรี
- การจัดซื้อหรือจัดจ้าง : โดยเปิดเผยและเที่ยงธรรม คำนึงถึงประโยชน์ และผลเสียทางสังคม คุณภาพและวัตถุประสงค์การใช้
- การพิจารณาวินิจฉัยชี้ขาดปัญหาใด ส่วนราชการต้องพิจารณาวินิจฉัยโดยเร็ว และ ในกรณีที่พิจารณาโดยอาศัยมติคณะกรรมการ ให้มติของกรรมการผูกพันส่วนราชการที่มีผู้แทนในกรรมการ แม้ว่าการพิจารณาเรื่องนั้น ผู้แทนส่วนราชการนั้นจะมิได้เข้าร่วมประชุม
- การสั่งราชการโดยปกติให้กระทำเป็นลายลักษณ์อักษร เว้นแต่กรณีจำเป็นจะสั่งด้วยวาจาก็ได้ แต่ผู้รับคำสั่งนั้นต้องบันทึกคำสั่งด้วยวาจาไว้เป็นลายลักษณ์อักษร และเมื่อได้ปฏิบัติแล้ว ให้รายงานให้ ผู้สั่งทราบเป็นหนังสือโดยอ้างอิงคำสั่งด้วยวาจาไว้ด้วย
- การลดขั้นตอนการปฏิบัติงาน
- ให้มีการกระจายอำนาจการตัดสินใจ (การสั่ง การอนุญาต การอนุมัติ และการปฏิบัติ) เพื่อให้เกิดความสะดวกและรวดเร็วในการบริการประชาชน
- จัดทำขั้นตอนที่เกี่ยวข้องกับการให้บริการประชาชนเปิดเผยไว้ให้ประชาชนตรวจดู
- ให้มีศูนย์บริการร่วมระดับกรม/กระทรวง และอำเภอ/จังหวัด เพื่ออำนวยความสะดวกแก่ประชาชนในการที่จะต้องปฏิบัติตามกฎหมาย
- การปรับปรุงภารกิจของส่วนราชการ
- มีการทบทวนภารกิจของตนว่าภารกิจใด มีความจำเป็นสมควรจะดำเนินการต่อไปหรือไม่
- มีการตรวจสอบ ทบทวนกฎหมาย กฎ ระเบียบ ข้อบังคับและประกาศให้ทันสมัยเหมาะสม โดยคำนึงถึงความสะดวกรวดเร็ว และลดภาระของประชาชนเป็นสำคัญ
- การอำนวยความสะดวกและการตอบสนองความต้องการของประชาชน
- การปฏิบัติราชการที่เกี่ยวข้องกับบริการประชาชนต้องกำหนดเวลาแล้วเสร็จและประกาศให้ประชาชน และข้าราชการทราบ
- การติดต่อสอบถามจากประชาชนหรือจากส่วนราชการต้องตอบ หรือแจ้งผลการดำเนินการในสิบห้าวัน
- ต้องจัดระบบเครือข่ายสารสนเทศเพื่ออำนวยความสะดวกกับประชาชนในการติดต่อสอบถามหรือขอข้อมูล
- กรณีที่มีคำร้องเรียน เสนอแนะ หรือความคิดเห็นต่อการปฏิบัติราชการ ส่วนราชการต้องดำเนินการและแจ้งให้บุคคลนั้นทราบผลด้วย
- หน่วยงานที่มีอำนาจออกกฎ ระเบียบ เพื่อบังคับกับส่วนราชการอื่น มีหน้าที่ตรวจสอบว่าสมควร ปรับปรุง กฎ ระเบียบดังกล่าวให้เหมาะสม และในกรณีที่ได้รับการร้องเรียนหรือเสนอแนะจากข้าราชการหรือส่วนราชการอื่นในเรื่องใด ต้องพิจารณาโดยทันที
- ต้องจัดให้มีการเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับงบประมาณรายจ่ายประจำปี รายการเกี่ยวกับการจัดซื้อจัดจ้าง และสัญญาใดๆ ที่ได้อนุมัติให้จัดซื้อจัดจ้างแล้ว ให้ประชาชนสามารถขอดูหรือตรวจสอบได้
- การประเมินผลการปฏิบัติราชการ
- นอกจากการที่ส่วนราชการต้องจัดให้มีการติดตามและประเมินผลการปฏิบัติตามแผนปฏิบัติราชการตามปกติแล้ว ให้มีการประเมินผลจากคณะผู้ประเมินอิสระเกี่ยวกับผลสัมฤทธิ์คุณภาพการให้บริการ ความพึงพอใจของประชาชน ความคุ้มค่าในภารกิจ
- ในการประเมินผลการปฏิบัติงานของข้าราชการ ให้ประเมินโดยคำนึงถึงผลการปฏิบัติงานเฉพาะตัวของข้าราชการ ประโยชน์และผลสัมฤทธิ์ที่หน่วยงานได้รับจากการปฏิบัติงานของข้าราชการผู้นั้น
องค์ประกอบ ก.ธ.จ.
ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยคณะกรรมการธรรมาภิบาลจังหวัด พ.ศ. ๒๕๕๒ (ข้อ ๕) ก.ธ.จ.ประกอบด้วย
- ผู้ตรวจราชการสำนักนายกรัฐมนตรี ซึ่งมีเขตอำนาจในจังหวัดเป็นประธาน
- ผู้แทนภาคประชาสังคม
- ผู้แทนสมาชิกสภาท้องถิ่นที่ไม่ได้ดำรงตำแหน่งผู้บริหาร
- ผู้แทนภาคธุรกิจเอกชน
กรรมการผู้แทนภาคประชาสังคม กรรมการผู้แทนสมาชิกสภาท้องถิ่น กรรมการผู้แทนภาคธุรกิจเอกชน มีวาระการดำรงตำแหน่งคราวละสามปีนับแต่วันที่ปลัดสำนักนายกรัฐมนตรีลงนามรับรองรายชื่อกรรมการเป็นรายจังหวัด
อำนาจหน้าที่ ก.ธ.จ. (ข้อ ๒๒)
๑) สอดส่องการปฏิบัติภารกิจของหน่วยงานและเจ้าหน้าที่ของรัฐในจังหวัดให้ใช้วิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี
๒) แจ้งให้ผู้ว่าราชการจังหวัด หัวหน้าส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจหรือหน่วยงานอื่นของรัฐที่เกี่ยวข้องแล้วแต่กรณี เพื่อดำเนินการตามอำนาจหน้าที่ ในกรณีที่พบว่ามีการละเลยไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย ระเบียบ หรือข้อบังคับ หรือมีกรณีที่เป็นการทุจริต
๓) เสนอแนะแนวทางการปฏิบัติและการส่งเสริมตามหลักคุณธรรม จริยธรรมและธรรมาภิบาลเพื่อการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดีของหน่วยงานและเจ้าหน้าที่ของรัฐแก่ผู้ว่าราชการจังหวัดและหน่วยงานของรัฐในจังหวัด
๔) ติดตามการปฏิบัติตามมติ ก.ธ.จ.
๕) แต่งตั้งที่ปรึกษาด้านวิชาการ การประชาสัมพันธ์หรือด้านอื่น จำนวนไม่เกิน ๓ คน
๖) ประชาสัมพันธ์ผลการปฏิบัติหน้าที่ต่อสาธารณะตามที่เห็นสมควร
การปฏิบัติหน้าที่สอดส่องของ ก.ธ.จ.
(ข้อ ๒๓) การปฏิบัติหน้าที่สอดส่องของ ก.ธ.จ.ตามระเบียบฯ ข้อ ๒๒(๑) อย่างน้อยต้องมีการสอดส่องหน่วยงานของรัฐ และเจ้าหน้าที่ของรัฐภายในจังหวัด ดังนี้
๑) ปฏิบัติภารกิจให้เป็นไปตามกฎหมายเพื่อรักษาประโยชน์ส่วนรวม รวมตลอดถึงไม่ละเมิดสิทธิและเสรีภาพของประชาชน
๒) ปฏิบัติภารกิจเพื่ออำนวยความสะดวก ให้บริการและสนองความต้องการของประชาชน
๓) ปฏิบัติภารกิจเพื่อประโยชน์สุขของประชาชน
๔) ปฏิบัติภารกิจให้เกิดผลสัมฤทธิ์ต่อภารกิจ มีประสิทธิภาพและมีความคุ้มค่า
๕) ปฏิบัติภารกิจโดยไม่มีขั้นตอนการปฏิบัติงานเกินความจำเป็น ให้ทันต่อสถานการณ์ โดยเฉพาะในเรื่องที่เป็นความเดือดร้อนและทุกข์ยากของประชาชน
๖) ปฏิบัติภารกิจโดยยึดหลักการมีส่วนร่วมของประชาชน และการเปิดเผยข้อมูลอย่างโปร่งใส
๗) ปฏิบัติภารกิจโดยมีการติดตาม ตรวจสอบและประเมินผลการปฏิบัติงานสม่ำเสมอและเผยแพร่ต่อสาธารณะ
ข้อ (๒๖) ให้ ก.ธ.จ.มีอำนาจออกหนังสือแจ้งให้หน่วยงานของรัฐ ผู้ว่าราชการจังหวัด ที่ปรึกษาด้านวิชาการ การประชาสัมพันธ์ หรือด้านอื่นๆ และบุคคลที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมประชุม หรือจัดส่งเอกสารหรือข้อมูลต่าง ๆ รวมทั้งชี้แจงข้อเท็จจริงเพื่อประกอบการพิจารณาได้ตามความจำเป็น

